szwedzkiereminiscencje

Chimamanda trzyma fason

In Feminizm, Ksiazki, Pamietnik, Polskie refleksje on 30 Listopad 2013 at 21:35

chimamanda-americanah

Mentalnie ciagle jestem gdzie indziej, zatem Chimamande potraktuje po macoszemu. Nie zasluzyla na to, ale w szwedzkich mediachja tak juz holubia, ze bilans i tak wyjdzie jej na plus.

the-big-tree2

Literacko „Americanah” jest troche gorsza niz „Polowa zóltego slonca”, natomiast tematycznie jest nam – a przynajmniej mnie – blizsza. Tak sobie wymyslilam, ze wezme ja w afrykanska podróz i mialam wielkie szczescie, gdyz na göteborskim lotnisku Landvetter spotkalam pokrewna dusze czytelnicza. Wbrew pozorom w ksiegarniach rzadko sie spotyka osoby obdarzone wyrafinowanym gustem literackim – zazwyczaj sa to tylko sprzedawcy ksiazek sprzedajnych. Tym razem jednak trafilam na dziewczyne, z która licytowalysmy sie ulubionymi ksiazkami, zeby zakonczyc transakcje na nabyciu (spolszczajac) „Amerykany”. Nastepna w kolejce ustawila sie Donna Tart.

dzrwi-indyjskie-dua

Sama ksiazke zostawilam nastepnym czytelnikom na Zanzibarze, wiec niestety, nie bede mogla sprawdzic pisowni imion bohaterów ani poczestowac stosownymi cytatami. Ale w sumie nie o literature czy sztuke opowiadania z tej ksiazce przeciez chodzi. Powiedzialabym, ze Adichie dolozyla swoje trzy grosze raczej do gatunku psychologiczno-socjologicznego w nurcie genderowym. Uff, brzmi nader pretensjonalnie! Tym niemniej to cos w rodzaju pamietnika Nigeryjki (przemyslenia sa bez watpienia kwintesencja doswiadczen wieloletniego stypendium autorki w Stanach). O podobna tematyke zawadzila Bator w „Chmurdalii”. Z tym, ze Chimamanda jest duzo odwazniejsza, mniej uszminkowana czy wystylizowana. Wszystkim tym, którzy uwazaja „Murzynków” za mniej wartosciowych ludzi ostrzegam przed otworzeniem tej ksiazki – poniewaz, z perspektywy osoby polskokorzennej i zamieszkalej „gdzies indziej”, refleksje o relacjach z rodzina z kraju zatrwazajaco przypominaja relacje polskie. W naszym europocentryzmie trudno nam przyjac, iz w znanej ze swoich ekstremalnych wiezien (czarna dziura w ziemi – tak mi je opisywal znajomy Szwed, który spedzil pól zycia w Afryce) Nigerii klasa srednia wyglada – i aspiruje – mniej wiecej tak samo jak u nas. Z tym, ze oni mówia zdecydowanie lepiej po angielsku…

the-old-dispensary

Czyli mamy srodowisko akademickie w stolicy kraju. Studenci pochodza badz z rodzin anglofilskich, badz amerykanofilskich. Zyja na mentalnej emigracji, w Neverlandzie, gdzie zycie toczy sie „normalnie”, ksiazki sa bardziej soczyste, a ludzie intelektualnie o dwa poziomy wyzej. Zeby sie tylko wyrwac z kraju, oj bedzie, to bedzie dopiero zycie dla mnie. TAM mnie docenia, razem z moimi pretensjonalnymi i prowincjonalnymi ambicjami bycia Brytyjczykiem czy Amerykaninem bardziej niz papiez wlasciwy. Zas dobra wrózka – jak to nie tylkow  bajkach bywa – wysluchuje owej duchowej mantry pary glównych bohaterów i karze ich spelnieniem najskrytszych marzen. Alter ego Chimammanzy wyjezdza do Stanów na studia, zas jej ukochany Obinze, w jakis czas pózniej stara sie ulozyc sobie zycie w Wielkiej Brytanii.

widok-z-klubu-angielskiego

Czy ich marzenai sie spelniaja? Czekaja ich rózne losy, choc i tak wychodzi na jedno czyli na zime naszej goryczy – uklon w strone niezawodnego proroczo Szekspira oraz Steinbecka. Chimammanda z jednej strony jawi sie bezlitosna, gdyz bezwzglednie odslania oszustwa i matactwa, o których kazdy z nich chce zapomniec i sie rozgrzeszyc, ale w koncu lituje sie nad glównymi bohaterami, pozwalajac im na happy end. W Nigerii – nagroda czy kara?

drzwi-zanzibarskie

Fenomelna jest jej analiza mechanizmów wchodzenia w nowe spoleczenstwo, nowa „kulture”, uczenia sie nowych kodów spolecznych. Czym moze byc kariera czy udane zycie dla nowoczesnej, wyksztaconej kobiety? Ciotka glównej bohaterki ksztalci sie z samozaparciem na lekarke – zeby zostac kochanka promimentnego polityka-generala. Mile zlego poczatki – az general ginie w zamachu, a ciocia musi uchodzic z synkiem, zabierajac ze  soba co moze, w tym najwazniejszy jest generator pradu. Wyjezdza w koncu do Stanów, gdzie próbuje sobie znowu „ulozyc zycie”, zwlaszcza z mysla o synku. Tymczasem wymarzona praca lekarza nie pörzynosi satysfakcji, nowy partner interesuje sie glównie jej pensja, a syn usiluje popelnic samobójstwo. Jaka cene placa nasze dzieci za decyzje o emigracji? Czy zmiana kraju cos komus summam summarum daje, czy tez to tylko caly pogrzeb na nic?

ulica-kobieta-z-proszkiem-n

Ciekawe sa refleksje na temat wygladu, zwlaszcza kobiet. Jak wiele moze oznaczac twoja fryzura, wybór ubrania, wybór marki. Co otwiera drzwi, a co je przed nosem zatrzaskuje? Gdzie przebiega granica miedzy twoim noim nowym i starym „ja”, a gdzie zaczyna sie deformacja i wypieranie samej siebie. Nikomu nie udaje sie przejsc sucha stopa przecz Czerwone Morze emigracji.

port-armaty

Nie wiem jaki jest obecnie status literacki Ngozi Adichie w Polsce, ale po angielsku mozna ja sobie kupic juz wszedzie – i przeczytac, smiejac sie przez lzy.

slodycz-zanzibaru

Zdjecia ze Stone Town czyli dawnej czesci stolicy wyspy Unguji.

targ-z-kobietami frangipani-i-bugenwilia

  1. Właśnie przeczytałam listę The 10 Best Books of 2013 i natychmiast pomyślałam o Tobie.🙂
    http://www.nytimes.com/2013/12/15/books/review/the-10-best-books-of-2013.html?partner=rss&emc=rss&_r=0
    PS
    Na jednym z Twoich zdjęć różowe kulki (a la maliny) na żyrafkowym talerzu wyglądają obłędnie. Czy możesz zdradzić, co to jest?

  2. lirael – jak to dobrze, ze trzymasz reke na pulsie! nawet nie wiedzialam, ze ta ksiazka zostala tak wysoko oceniona. jej lektura przyda sie na pewno amerykanom, kt sa tak zadufani w sobie, ze nie widza reszty swiata. dziekuje za feedback!

    co do slodyczy, to nadal tropie z jakich ziaren sa robione. kazal mi kupic mój przewodnik, jako atrakcje lokalna. cale szczescie, ze ostroznie znimi sie w jamie ustnej obeszlam, gdyz po zlizania magentowego lukru oakazalo sie, ze srodku siedzi pestka! obecna toria glosi, ze pewnie otacza sie w cukrze pestki jakiegos owocu i tzreba wylacznie wysac lukier. ale jaki to owoc? i czy dobrze mysle? mam teraz wyslanniczke na zanzibarze, kt obiecala sie dowiedziec. ostatecznej odpowiedzi bede ci mogla udzielic dopiero za jakis czas…

    pozdr serdecznie \ m

  3. Lirael ma podgląd moich myśli (w dodatku zanim się pojawią!). Też chcialam zapytać o to różowe. Ale jeśli naprawdę w środku są pestki a na wierzchu lukier, to obejdę się smakiem.

    Ciekawe! Nie pionierskie może, bo przecież kondycję imigrantów bada się teraz z każdej strony, ale jeśli to jest połączone z refleksją nad kosztem i z hipotezą o cyklicznym rozpoczynaniu od nowa po kolejnych obsunięciach (tak to odebrałam), to jestem zainteresowana.
    Świetnie, że jest nowa Adichie. Po „Połówce…” czytałam opowiadania („To coś na twojej szyi”). A to pisarka, na którą czekam. Życząc sobie uniknięcia rozczarowań.
    Co do ciuchów, jasna sprawa. Nowa kiecka i fryzura to nowa osobowość. Tu się już chyba drzwi nie wywarzy, bo otwarte. Tyle że zawsze można spróbować na własnej skórze.😉

  4. chimamanda dobrze opisuje utrate bourdieu’owskiego kapitalu symbolicznego: bo zanim wyjechalas, bylas KIMS. dla swoich znajomych, dla swojej rodziny, w swoim srodowisku. a potem zyjesz w poglebiajacym sie rozkroku: ci w kraju domagaja sie szybkich sukcesów, a ty mozolnie gramolisz sie z dolka, czesto-gesto glodujac i nie dowierzajac kolejnym stopniom ponizenia. z tym, ze zglobalizowany swiat oferuje teraz szanse powortu i wyboru. a po powroce jestes ta, kt dotknela boskiego swiata i posmakowala nektaru. co tez naraza cie na zawisc i szykany -. w podobny sposób jak na podziw. nigdy juz nie wrócisz do tych samych przyjazni. przeczytaj – na pewno sie nie rozczarujesz!

    w odróznieniu do zanzibarskich lakoci, kt wymaja pewnego samozaparcia – lub wprawy nabieranej od dziecka

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: