szwedzkiereminiscencje

Vademecum-po raz XXXV

In Muzyka, Pamietnik, Szwecja on 17 sierpnia 2013 at 22:33

Morze mialo dzisiaj kolor morzowy. Albo morzny. W przeciwienstwie do poniedzialku, kiedy nadciagala burza, a morze mienilo sie teczowymi barwami. A to zielono-zlote, niczym pokryte luska – a to farbkowo niebiesciutkie, falami rozzlocone.  Poza morzem festiwal muzyki kameralnej Change. Kupilam bilet na jeden koncert – i po prawdzie chcialabym o tym przezyciu jak najszybciej zapomniec. Co prawda instrumenty byly renesansowe, ale muzyka jak najbardziej wspólczesna z mozliwych.  O ile sie nie myle, siedzial za mna sam kompozytor, Mats Persson. W ogóle wszyscy mile mnie przyjeli, usmiechajac serdecznie, kazdy z osobna – niczym u jakiejs sekty. Jak zwykle na koncertach muzyki tzw. powaznej czulam sie szalenie mlodo, ze wzgledu na srednia wieku. No nic, czuje sie bogatsza o nastepne doswiadczenie. A teraz do kolejnego odcinka Vademecum, które zmeczylo sie juz oczekiwaniem, gdyz widac dno w garnku albo koniec w tekscie.

vbg-festn

Rondellhundar czyli psy na rondach

 

Wlasciwie powinien to byc podrozdzial do akapitu o szwedzkim poczuciu humoru. Co do dokladnej genezy uczone glowy spieraja sie do dzis – wiec skupie sie raczej na opisie zjawiska. Osobiscie uwazam zreszta, ze wspomniane psy sa forma spolecznego protestu przeciw rondom, które w pewnym momencie zaczely sie wszedzie pojawiac. W Szwecji wladze maja w zwyczaju organizowac „akcje”, niczym za póznego Gierka i nagle postanowily przebudowac wiekszosc skrzyzowan na ronda. Znajomy dziewiecdziesieciolatek kiedys takie rondo staranowal, bo przez kilkadziesiat lat byl przyzwyczajony do jazdy na wprost i mu sie noga zaplatala w pedalach. W kazdym razie pewnego dnia ronda staly sie faktem, a przestrzen publiczna uzyskala puste wyspy niezagospodarowanego terenu. Poniewaz przyroda nie znosi prózni, na jednym z rond w Linköping w roku 2006 ustawiono rzezbe, której elementem byl pies. Psa zdemolowano i ktos postawil natychmiast innego.

 

Od tej pory ruszyla istna lawina psów na rondach, wystepujacych w calej Szwecji, z próba zaszczepienia trendu zagranica, w tym w Londynie. Z zalozenia psy nie sa piekne ani artystyczne, bedac wyrazem ruchu spolecznego – gdzie zapotrzebowanie na sztuke laczy sie z rebelia i humorem. U mojej znajomej, na niewielkim rondzie, ktos ustawil dwa psy. W pewnym momencie oba zniknely, a w zamian pojawilo sie ich potomstwo: osiem malych szczeniaków. Najslynniejszym psem na rondzie zostal jednak prorok Mahomet, którego tak przedstawil w karykaturze wspominiany juz wczesniej artysta Lars Vilks. Sprawa miala miejsce anno domini 2007, a jeszcze do tej jeszcze Vilks odbiera grozby i czesto policja, ze wzgledów bezpieczenstwa, odwoluje zapowiedziane spotkania z artysta. Polityczny zart z sekularyzowanej Szwecji zdecydowanie nie znalazl zrozumienia u religijnych wyznawców Islamu.

 

Psy na rondach to jedyny znany mi rodzaj rzezby, która znajduje uznanie w oczach Szwedów. Od wielu lat juz nie uwiecznia sie postaci królewskich, a ostatnie wojna miala miejsce przed ponad dwustu laty. Sztuka monumentalna nie cieszy sie powodzeniem i czasami tylko na ulicy mozna spotkac odlew postaci znanej osoby zwiazanej z tym miejscem. Nowym pomnikiem, którym interesowaly sie media byl posag Pinokia. Na pomniki o tematyce patriotycznej ani religijnej nie ma zbytu.

 change1

Nowi tradycjonalisci – mlodzi Szwedzi

 

Jak to zauwazyli specjalisci z Instytutu szwedzkiego, obraz Szwecji zagranica zdominowany jest przez wyobrazenie zbudowane na podstawie osiagniec sprzed dwudziestu lat. Innymi slowy nasze wyobrazenie o innej kulturze nie nadaza za rozwojem wypadków i dlatego Szwecja postrzegana jest glównie jako osrodek egalitaryzmu i róznouprawnienia. Tymczasem tendencja zaczyna sie odwracac i mlode pokolenie ma zupelnie inna koncepcje zycia w rodzinie. Na przelomie lat szescdziesiatych i siedemdziesiatych pokolenie dziadków walczylo o zmiane mentalnosci, a ich wnuki, wchodzace teraz w doroslosc, dokonuja zwrotu o 180 stopni. Zaczyna sie miedzy innymi napomykac o zaletach wychowania dzieci w domu, podczas gdy wczesniej litowano sie nad maluchami, które nie byly posylane do przedszkola.

 

Nastapila wyrazna zmiana stosunku do swojej cielesnosci, makijazu i ubrania. Kobiety eksponuja i seksualizuja swoje ciala, zmieniajac je za pomoca operacji plastycznych. Przyczyniaja sie do tego programy telewizyjne, takie jak „Szwedzkie zony z Hollywood”. Tytulowe zony, bedace z zawodu zonami przy mezu, stworzyly mode na „piekna pania domu”. Zjawisko dosc kuriozalne, biorac pod uwage, ze zazwyczaj sa kilkadziesiat lat mlodsze od swoich slynnych i bogatych malzonków – i od nich calkowicie zalezne. Czyli zupelne przeciwienstwo wyemancypowanej Szwedki! A jednak to o nich pisza gazety i o nich dyskutuja Kowalscy na przyjeciach. To im zazdroszcza domu z basenem, szybkich samochodów czy obficie zaopatrzonej garderoby. Pierwsza z nich ma polskie korzenie i jako dziecko zostala zaadoptowana do Szwecji, zeby w koncu wyjsc za maz za Paula Anke. Anna Anka dlugo byla na ustach wszystkich. Jej wypowiedzi o swiadczeniu malzonkowi á vista uslug wszelakich bulwersowaly, ale tez wzbudzaly podziw. W tym momencie lansowana jest agresywnie nastepna z hollywódzkich zon, Maria Montazami. Stala sie ozdoba wszystkich stacji komercyjnych i reklamuje niemalze wszystko. Jej osiagnieciem bylo wyjscie w Stanach za czlowieka, który stal sie zamozny oraz urodzenie czwórki dzieci. Typowa rola kobiety w patriarchalnym systemie: pieknej i opowiadajacej swoim szczesciu czyli spelnieniu w roli zony i matki.

 

Czesc mlodych ludzi koncentruje sie bardzo na swojej rodzinie. Duzo sie mówi o ciazy, macierzynstwie i celebruje rodzicielstwo. Dziecko czy tez dzieci znajduja sie w centrum uwagi i mlode rodziny chetnie spedzaja czas we wlasnym gronie, biorac ze soba malenkie oseski na dalekie wyprawy. Zadaja miejsc dla karmiacych w samolocie czy restauracji oraz miejsca na wózek w pociagu. Z jednej strony mlodzi malzonkowie dziela równo miedzy siebie obowiazki, ale z drugiej i tak pojawia sie aspekt genderowy, gdyz do zachowania pewnego stylu zycia potrzebna bywa pomoc innych kobiet. Na przyklad babcia, która sie prosi o przylot kilkuset kilometrów, zeby posiedziala z niemowlakiem popoludniu, poniewaz oboje rodzice maja wazne wyjscie. Albo zaangazowanie zarówno babci jak i niani, zeby dwójka rodziców mogla pracowac zawodowo – przy czym trójka dzieci chodzi i tak codziennie do przedszkola. Glowa rodziny pracuje chwilowo zagranica i jego blisko dziewiecdziesiecioletnia matka musiala przyleciec, zeby przejac czesc obowiazków przypadajacych na jedynaka  – zeby obowiazki rodzicielskie podzielone byly po równo. A niania w stolicy potrzebna jest do odprowadzania i przyprowadzania dzieci z przedszkola

change2

Reklamy
  1. Sygrydo, czy to ten od Roxette, ten od ‚posłuchaj serduszka” – Mats Persson?

    Co to się na tym świecie… u nas też ronda rozkwitają. Ostatnio, poszukiwane jest …stosowne ‚wezwanie’ dla najbliższego, osiedlowego 🙂

    Jak świat światem, kolejne pokolenia obracają się z zapałem o 180 stopni. Byłoby to nawet zabawne, gdyby nie to, że sama weszłam w wiek, w którym nie zna się godziny, w której mogą zawezwać (teoretycznie) do pełnienia zaszczytnych zadań ku dobru Rodziny.

    • ewo, inny – ten od roxette to byl mats m p persson. ten wczorajszy nie miala zadnych imion posrodku. kocha metaliczny dzwiek instrumentu bynajmniej nie barokowego: takie minitalerze jakby nadziane na kolce, w paru rzedach. wyszlam lekko ogluszona. napisal muzyke do deklaracji passoliniego, podobno z ukryta konotacja „ppp” – wierze mu na slowo. zas piewrszy utwór to byly teksty po angielsku, niemiecku i francusku, spiewane przez kontratenora. tekst dotyczyl…objawien fatimskich! w swieckim kraju SE to byla pelnia egzotyki – szczególnie, ze koncert nie odbywal sie w kosciele, tylko w sali koncertowej. kompozytorem byl nie mats tylko kent olofsson, zas wspólorganizatorem zwiazek kompozytorów SE. w co ja to – przypadkiem – nie wdepnelam 😉

  2. Wdepłaś czy nie, ale wiedzy na pewno podłapałaś, SD, masę! 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: