szwedzkiereminiscencje

Vademecum-opus X

In Pamietnik, Szwecja on 1 grudnia 2012 at 13:55

Nareszcie nadeszla zima w formie swiatala, slonca i mrozu! Snieg na razie sztuczny – ponizej zamnieszczam widok z pobliskiego stoku narciarskiego

vallasen-snieg

Bo w tygodniu panowaly jeszcze ciemne moce, które takze uchwycilam komórka

w-hotelu-po-pracy

Tymczasem ja zapoznawalam ciemnosci jeszcze wieksze czyli zakamary budynku reaktora. Odbywalam praktyke w dyzurce i pozwolono mi nawet ponaciskac na niektóre guziki – a reaktor jak stal tak stoi. Czyli: nie swieci garnki lepia! Jako ilustracje wklejam obrazek kontrolki z CERN

kontrolrum-bild

Tymczasem jutro juz „pierwszy adwent”, wszyscy odkurzaja swieczniki oraz adwentowe dekoracje, pieka domki z piernika i czekaja niecierpliwie na jutrzejszy glögg. W zwiazku z powyzszym odszukalam w vademecum stosowny odcinek. Do zobaczenia za tydzien!

 

Adwent, Lucia, Boze Narodzenie

 

Pora ciemna roku tworzy wymarzony scenariusz do swietowania. Trzeba jakos podtrzymywac nadzieje, ze kiedys wróci swiatlo i zycie – stad duza rozmaitosc sposobów na umilanie sobie egzystencji. Pierwsza – i naturalna – jest uzywanie ogromnej ilosci swieczek. Dzieci ucza sie juz w zerówce wyrabiac swieczki domowym sposobem. W pierwsza niedziele adwentu przygotowuje sie specjalny swiecznik – specjalistami w wyrobie, w ramach zajec z prac recznych, sa dzieci szkolne. Do swiecznika adwentowego wsadza sie cztery wysokie, biale swiecie – i zapala kolejno jedna w kazda z nadchodzacych niedziel. W tygodniu wolno palic tylko te juz nadpalone – w ten sposób powstaje linia pochyla.

adventljuststake-rusta

Pierwsza niedziela adwentu to pora zmiany dekoracji w oknach, na których tradycyjnie i tak stoja lampy, wskazujace zablakanemu wedrowcowi droge. Pojedyncze lampy ustepuja miejsca trójkatnym swiecznikom oraz rozmaitym innym swiecacym przedmiotom. Niestety, przez postepujaca komercje tradycyjne adwent i Boze Narodzenie zaczynaja sie zlewac w jedna wielka swiecaca i migajaca kakofonie. W tygodniu poprzedzajacym pierwsza niedziele adwentu wszystkie wystawy skepów sa zasloniete, poniewaz przygotowuje sie specjalna ekspozycje. Sklepy otwieraja odzwierza w niedziele, a na rynku jezdzi karuzela – nawet czasami otwiera sie slizgawka, otoczona budami ze strzelnica i sprzedaza glöggu. Dla wyjasnienia: glögg to nie polski grzaniec – ma znikoma ilosc alkoholu i bywa konsumowany z wrzuconymi rodzynkami i migdalami, w towarzystwie szwedzkich pierniczków. Szwedzkie pierniczki tez maja niewiele z polskimi wspólnego: sa plaskie i kruche, choc równie korzenne.

 

Trzynastego grudnia swietowana jest uroczyscie Lucia. To zimowy odpowiednik swieta Vallborg, gdzie krzyzyja sie tradycje stare i nowe. Kiedys noc na trzynastego grudnia traktowana byla jako najdluzsza w roku i magiczna – zwierzeta mówily ponoc ludzkim glosem ( a nie, jak w Polsce, w Wigilie!), a czarne moce tancowaly. Przygotowania do Swiat mialy byc juz zakonczone i dlatego mozna bylo spokojnie odpoczac, spiewajac, jedzac i pijac cos dobrego. Praktycznie dzisiaj wyglada to tak, ze szkoly i przedszkola organizuja swoje pochody Lucii, w których krocza dziewczeta ze (sztucznymi)  swieczkami na glowie i spiewaja w kólko „Sankta Lucia”. Chlopcy przebieraja sie wtedy w „stjängossar” czyli gwiazdorków. Jedni i drudzy wystepuja w powlóczystych, bialych szatach. Chlopcy maja na glowach czapki czarnoksiezników, a w reku magiczne rózdzki. Jada sie specjalne drozdzowe buleczki z szafranem, tzw.lusekkater, mandarynki i pije do tego glögg. Atmosfera fety jest totalna – swietuje sie od rana do wieczora w miejscach pracy, sklepach, szkolach, bibliotekach i nawet na gimanstyce w silowni. Kasjerki siedza ze sreberkiem na wlosach i w wielu miejscach natrafia sie na poczestunek w formie pierniczków, mandarynek i glöggu. W szkolach juz wczesniej panuje ostra konkurencja, która dziewczyna zostanie Lucia i bedzie szla pierwsza z rozpuszczonymi wlasami w pochodzie. Po wsiach i miasteczkach Lucia pojawia sie konno, na czele swojego pochodu – pora wjazdu na rynek oglaszana bywa w prasie lokalnej.

 

Jak to powiedziala Anna Maria Corazza Bildt – pochodzaca z Wloch zona ministar spraw zagranicznych – Szwecja jest krajem stworzonym do obchodzenia Bozego Narodzenia. Moze dlatego ludzie pytaja sie zdziwieni: to wy tez obchodzicie Swieta? Bo tutaj jest to swieto nad swietami, choc prawde rzeklszy zawlaszczyla go teraz, niestety, komercja i amerykanska estetyka. Ale nie do konca. Po po pierwsze domy sie nie tylko sprzata, lecz i dekoruje. Dawniej wszystko mnialo byc utrzymane w kombinacji czerowo-zielonej. Zmiania sie firanki i serwetki, a na parapety i stoliki wyjezdzaja potworkowate krasnoludki, swieczniki i inna dekoracja stojaca. Moda dotyczaca kolorystyki choinki oraz przybrania stolu wigilijnego zmieniaja sie co roku – dominuja praktyczne sztuczne „jodelki”. W grudniu stowarzyszenia wstrzymuja swoja aktywnosc i nawet na gimanstyce powjawia sie niewiele osób –intensywne przygotowania do Swiat trwaja juz pare tygodni wczesniej. Robi sie duze zakupy, piecze, gotuje i mrozi – zeby uniknac przedswiatecznego szalenstwa. Planuje sie tez zawansowana logistyke; u kogo w który dzien i co w  zwiazku z tym trzeba przygotowac. No i ogarnia wszystkich istne szalenstwo zakupowe. Sieci sklepów przescigaja sie, zeby wmówic obywatelowi co bedzie w tym roku „prezentem roku” – co sie zazwyczaj okazuje dopiero post factum. Jest to bowiem okazja obdarowania swoich bliskich duzymi prezentami – znam rodziny, gdzie w ciagu calego roku nie praktykuje sie zadnych innych podarków. Rzecz jasna, zastrzega sie w sklepie, ze to na prezent – julklapp – i ze obdarowany byc moze bedzie chcial prezent wymienic. W drugi dzien swiat zaczyna sie wiec exodus do sklepów, zeby czym predzej pozbyc sie kloptliwych, brzydkich czy nietrafionych prezentów. Zreszta tego dnia zaczyna sie tez i wysprzedaz, zatem przy okazji mozna jeszcze nabyc cos taniej. Z roku na rok ta karuzela zaczyna sie krecic coraz wczesniej – mam wrazenie, ze pierwsze gazetki bozonarodzeniowe laduja w mojej skrzynce juz we wrzesniu. Od pazdziernika sklepy pobrzmiewaja amerykanskimi koledami i blyskaja lampkami, oferujac nieestetyczne chinskie ozdoby wykonane z plastyku.

 

Prezenty rozdziela tradycyjnie Jultomte i w rodzinach z dziecmi wyglada to zazwyczaj tak, ze ojciec mówi: oj, zapomnialem kupic gazete – i wychodzi. Wraca przebrany za dlugobrodego jultomte i grubym glesem pyta: czas sa tu jakies grzeczne dzieci? Potem rozdaje, co mial w worku, po czym wraca juz jako tatus. Zazwyczaj bez gazety, ale wszyscy sa na tyle zajeci rozwijaniem kolorowych papierów, ze nikt o nia nie pyta. W razie braku ojca – badz jego zdecydowanego oporu co do niewinnej maskarady – role przejmuje wujek albo…ciotka. A grzeczne dzieci udaja, ze w to wszystko wierza. Nawet w ubogich rodzinach rodzice staraja sie zapewnic dzieciom jakis aktrakcyjny prezent, poniewaz niesty dzieci porównuja w szkole otrzymane dary. Dlatego tez prezenty gwaizdowe praktykowane bywaja równiez w rodzinanch muzulmanskich.

 

Na swieta nadal wysyla sie kartki z zyczeniami i prezenty poczta, co niestety odkryly tez szajki zlodziei, pladrujace listy w poszukiwaniu banknotów i podarków. Firmy wplacaja pieniadze na konta dobroczynne, podobnie jak i prywatne osoby. Ich chojnosc nie rozciaga sie jednak na zaproszenia samotnego sasiada na Wigilie czy na Swieta. Ferie szkolne zaczynaja sie pare dni przed wigilia i koncza po Trzech Królach, którzy sa swietem i dniem wolnym od pracy. Po Nowym Roku obowiazuje pozdrowienie God Fortsättning czyli w wolnym tlumaczenie: Dobrego Rozpoczecia Roku. Uczniowie wracaja do szkoly i pilnie pracuja – az do tzw.ferii sportowych (sportlov) czyli wolnego tygodnia w lutym.

Reklamy
  1. Oż ty w życiu, nawet chevrolet? Bardziej podoba mi się tablica rozdzielcza w elektrowni, z tymi czerwonymi falbankami na ekranach.

    A więc Święta, ludzkie głosy i czarne moce. Podoba mi się to „Lucia”, wszyscy szczęśliwi. Tak te Święta mają, nawet gdy chcemy zdystansować się choć odrobinę, i tak wpadamy w szaleństwo dekoracji, zakupów, pichcenia. Miło czytać, że jest kraj stworzony do obchodzenia Świąt 🙂

  2. ewo, znam takich, kt te falbanki nazwaliby wykresami 😉 ale falbanki brzmia zdecydowanie ladniej

    rzeczywiscie robi sie coraz blizej swiat i ludzie jakby bardzij ludzcy. tych obchodów na palcach rak i nóg nie zliczy – nastepna atrakcje towarzyskie czekaja mnie juz w poniedzialek. nastala pora próbnych wigilii i kto zyw zaprasza sie na takowe. czasami sie dziwie jak oni maja jeszcze sile na swoje wlasne? wczoraj jak przechodzilam kolo wystaw sklepowych to byly juz pozaslaniane papierem i udekorowane na zewnatrz galazkami swierkowymi. jutro zabysna i zalsnia – robi sie atmosfera niczym w dziewczynce z zapalkami

  3. Próbne wigilie? tak jak próbne śluby?, to my zdecydowanie jesteśmy w tyle.
    Czy to znaczy, że jedni zapraszają a inni dają się zapraszać? Ci zapraszani powinni mieć super Wigilie; zapraszający pewnie pójdą spać po zjedzeniu kanapki (co to oni jadają do kanapek?).

    U nas nie zauważyłam zasłaniania wystaw, by odsłonić je później, ku uciesze przedświątecznej. Ale pewnie dlatego, że jestem zbyt mało uważna…
    Na razie poluję na prezenty, nie tylko świąteczne. Mój grudzień obfituje ‚w zdarzenia towarzysko-rodzinne’.

  4. milo uslyszec, ze tobie tez grudzien uplynie w rytmie spotkan towarzyskich. kupowanie prezentów bywa przyjemniejsze niz ich dostawanie – przynajmniej dla mnie

    próbne wigilie odbywaja sie wylacznie w lokalach. sa róznej jakosci, w zaleznosci od jakosci lokalu. ale wszystkie zawieraja glówne dania podstawowe na szwedzkiej wigilii, a te bardziej wyrafinowane duzo, duzo wiecej. na próbne wigilie to firmy zapraszaja swoich pracowników, a czasami i ludzie sami ida do restauracji w weekend na wlasny koszt. choc na firmowy jakos im lepiej smakuje…

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: