szwedzkiereminiscencje

O, królowo-Schiff

In Ksiazki, Przywracanie pamieci on 22 Czerwiec 2012 at 15:33

Stacy Schiff / Kleopatra / 2011

 

 

Po królu pora teraz na królowa. W Gazecie Wyborczej byla znakomita recenzja, wiec tutaj tylko garsc refleksji.

Autorka mialaby zdecydowanie latwiejsze zadanie jakby sie zabrala za biografie wspólczesna, a chocby nie tak odlegla w czasie. Z wielka pieczolowitoscia, niczym archeolog uradowany odkryciem kazda drobina odlamka starej amfory, z fragmentów nowo impretowanych zródel historycznych, sklada na nowo portret Kleopatry. Podoba mi sie szwedzka okladka biografii, poniewaz wzmaga jeszcze wrazenie tajemnicy, jaka bylo i jest osnute zycie i smierc ostatniej pani faraon z dynastii Ptolemeuszy (nie sadze, zeby chciala byc nazywana faraonka). Kleopatra ma perly we wlosach, która to drogocenna mode wprowadzila jako pierwsza na swiecie. Z jednej strony moglaby dzis byc ikona stylu, z drugiej wybitnym politykiem, a z trzeciej uczonym akademikiem. Kobieta dumna – w celach politycznych przeprowadzila glodówke niczym Julia Tymoszenko. Mistrzyni autokreacji, obdarzona szybkim refleksem politycznym, idaca daleko na kompromisy, zeby ocalic glowe i wladze nad Egiptem. Dopiero po dwudziestu dwóch latach sprawowania wladzy natrafila na sytuacje, z której nie dala rady ujsc z zyciem. Odeszla wiec z honorem i na wlasnych warunkach, wyczerpawszy wczesniej wszystkie mozliwosci innego rozwiazania.

Poza sama postacia Kleopatry, oswietlona z rozmaitych zródel – wraz z dyskusja rzetelnosci owych – Stacy Schiff kresli obraz epoki i to nie tylko w jednym kraju. Zalacza zdjecia podobizn wladców oraz rekonstrukcje wygladu Aleksandrii, miasta o wysokim poziomie cywilizacyjnym i przybytku zabawy. Dzieki tej mrówczej pracy mozna niemal zobaczyc zywa kobiete w wysmakowanych wnetrzach i eleganckich kreacjach – a nie Elisabeth Taylor.

Ksiazka pisana jest jezykiem wspólczesnym i potocznym, co ulatwia odbiór. Jakby Schiff pisala jezykiem naukowym, to tej biografii nie daloby sie czytac – tyle tu wystepuje dat, interpretacji i wydarzen. Autorka prezentuje nowoczesne i feministyczne spojrzenie na Kleopatre, która niezaleznie od spojrzenia byla kobieta wybitna. Na pewno Schiff ma racje zwracajac uwage na koniecznosc  wiekszej ilosci forteli i posiadania inteligencji wszelakiego rodzaju  ze wzgledu na plec. Kleopatra finasuje wojny, a potem Rzym, w miedzyczasie podrózujac, a w podrózy rodzac dzieci. Nie ma taryfy ulgowej – zaden z wladców nie przepuszcza jej pierwszej przez drzwi. Wrecz przeciwnie, kazdy stara sie a to noge, a to swinie podlozyc – a najlepiej obrabowac i zabic. Zreszta podobna sytuacja panowala juz w domu rodzinnym – Ptolomeusze rzadko dozywali póznej starosci czy umierali smiercia naturalna. Zgodnie z regula: the fittest survives przezyla Kleopatra. Tak mozna ja okreslic: survivor. A poza tym warrior – byla niewatpliwie wojownikiem i osoba o duzej odwadze.

Cytaty:

 

Kobieta wyksztalcona byla, jak to bywa, kobieta niebezpieczna. (s.49)

 

O Juliuszu Cezarze: Podobnie jak Kleopatra byl wszechstronnie wyksztalcony i cechowal sie niespozyta ciekawoscia. (s.52)

 

Od momentu smierci Kleopatry jej sukcesy podlegaly róznej ocenie – podobnie jak za jej zycia. Ze wzgledów zasadniczych jej sila – wedlug co poniektórych – miala miec zródlo w jej seksualnosci. Jak odnotowal jeden z morderców Cezara: „Ludzi o wiele wiecej zajmuje wlasny strach niz wlasne wspomnienia!” Z powodzeniem przypisywano kobietom sukcesy uzyskane dzieki urodzie, a nie inteligencji, aby je zredukowac do sumy zycia intymnego. Nikt nie ma szans przy spotkaniu z potezna uwodzicielka. Na kobiete, która uwodzi mezczyzne przy pomocy swojej blyskotliwej inteligencji – odziana w dlugie sznurki perel – powinno w kazdym razie istniec antidotum. Kleopatra niepokoi bardziej jako kobieta madra niz uwodzicielska, staje sie mniej niebezpieczna jako smiertelnie atrakcyjna niz jako smietelnie inteligentna. (Motto Menandersa z IV wieku n.e.  – „jezeli mezczyzna uczy kobiete sztuki pisania, powinien wiedziec, ze dostarcza zmii jadu” – kopiowane bylo w szkolach jeszcze pareset lat po jej smierci.) (s.344-345)

Nie wiadomo dokladnie jak Kleopatra wygladala. Dlatego wkleilam wlasne zdjecia z Egiptu zamiast jej portretu.

  1. Sztuka kompromisu. Do dziś jej nie opanowano. A znakomity wzór istnieje już od tak dawna!
    Ciekawa byłam co też teraz czytasz, teraz wiem. Cieszę się, że znów było co czytać.
    Jak by nie wyglądała Kleopatra z pewnością była tyleż piękna i fascynująca co mądra i zaradna. Skuteczna jako władca.
    Książka dostępna jest w sieciowym Merlinie za 45 zł. Trzeba kupić i przeczytać te 356 stron🙂

  2. nie wiem jak polskie tlumaczenie i wydanie, ale oierwsza polowe przeczytalam w jednym kesie. potem sie nasycilam i zrobilam przerwe, a po calosci jeszcze powrócilam do zdjec. szczególnie imponujaca zdala mi sie aleksandria, zaplnowana w skali czlowieka, z cienistymi podcieniami dla plotlujacych. b trescia lektura z przeslaniem

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: