szwedzkiereminiscencje

Lojalnosc i komiks-Picoult

In Ksiazki on 25 Czerwiec 2011 at 14:27

Jodi Picoult/ Den tionde kretsen/ The Tenth Circle/ Dziesiaty krag/ 2007

 

 

Ksiazke polecila mi biblioterka – sama bym pewnie nie wybrala, bo jej amerykanskosc swieci z daleka srebrnymi zgloskami nazwiska autorki. Tresc jest równie amerykanska, choc udalo mi sie wyluskac takze przekaz miedzynarodowy / miedzyludzki.

 

O co mi chodzi z ta amerykanskoscia? O przedstawiany w tysiacu filmów swiat mlodziezy szkolnej. Nigdy nie rozumialam (i nadal nie rozumiem) dlaczego chlopak z najwieksza iloscia miesni ma byc najbardziej atrakcyjny? Tutaj w postaci Jasona, gwiazdy miejscowego hokeja. O amerykanski komiks, którego postacie zupelnie do mnie przemawiaja (kazdy rozdzial ma podsumowanie w komiksowej formie). Przy okazji sie dowiedzialam, ze pierwszego Supermana narysowal zydowski imigrant. I z góry przeprasza za zlosliwosc, której sie dopuszcze, ale skojarzyl mi sie od razu kongresman, puszczajacy w eter zdjecia swoich meskich atrybutów. Mezczyzna w niebieskich trykotach (czy szarych bokserkach) NIE jest seksowny. W moich oczach jest smieszny i, jak to sie tutaj mawia, patetyczny. Kolor trykotów nie odgrywa zreszta roli, wiec Batman, X-man, Spiderman i wszyscy inni moga spakowac swoje manatki i isc do domu (czy jaskini). Wejsc z powrotem do chorej wyobrazni, która ich wyplula. Agresywna kreska komiksu w Dzisiatym kregu jest dla mnie zupelnie nieczytelna – w odróznieniu od komiksu o Kajku i Kokoszu albo Tintinie.

 

Centralnymi postaciami powiesci sa Daniel, Laura i ich córka Trixie Stone. Mieszkaja w niewielkim miescie, maja ustabilizowana egzystencje az tu nagle nastolenia Trixie wybiera sie na impreze u kolezanki i wszystko zle sie konczy. To znaczy wydarzenia z imprezy zapoczatkowuja spirale zla, która dotyka Stonów, a wraz z nimi cale miasteczko (choc nie Twin Peaks). Picoult jakby nie mogla sie zdecydowac jakiego rodzaju ksiazke i dla kogo chce pisac. Z jednej strony ta okladka, komiks, banalna historia, okraszona politycznie poprawna wstawka o pierwotnych mieszkancach Ameryki, innuitach. Zdjecie na okladce, niczym w ogloszeniach matrymonialnych, przedstawiajaca Picoult mloda, piekna i szczupla (tani zabieg, bo wszyscy i tak maja w domu Internet). Próznosc stosowana przejawia sie zreszta w obdarzeniu matki z córka Stone burza wlasnych, rudych wlosów. Z drugiej strony wyczulenie na problemy wspólczesnego spoleczenstwa: szkola zaprzestaje dzialanosci pedagogicznej, rodzice soba na tyle zajeci, ze nie dostrzegaja problemów dzieci; problemy powstaja nie tyle w „rodzinach patologicznych”, ale tych pozornie stabilnych, mieszczanskich. Mlodziez pozostawiona sama sobie, atakowana nierealistycznymi wzorcami wygladu i zachowan, poddana naciskowi grupy, testujaca swoja seksualnosc, szukajaca nowych rytualów przejscia w swiat doroslych, samookaleczajaca sie. Picoult znakomicie opisuje zachowanie otoczenia kiedy jednostka zostaje skrzywdzona – cala game mechanizów obronnych, z wyparciem, zaprzeczeniem, racjonalizacja, technika „blame the victim”. Nieadekwatnosc procedur prawnych w celu wymierzenia sprawiedliwosci – ogólnie rozziew miedzy wymiarem prawa a sprawiedliwoscia, co moze doprowadzic do wziecia prawa we wlasne rece. Ze brak jednoznacznego zajecia postawy krzywdzi nie tylko ofiare, ale takze jej kata. Pisarka opisuje ciemna strone ojca, Daniela i zastanawiam sie czy ona sama nie ma takiej ciemnej strony?

 

 

Bo pod pozorami oddawania banalu kryje sie osoba gleboko intelektualna, rozwazajaca jak wygladaloby dzisiaj Pieklo Dantego. Jakie to grzechy popelniamy dzisiaj? Czy sa takie same jak w sredniowieczu? A moze pojawily sie jakies nowe? Stad zreszta tytul powiesci

 

Str.262-263

 

Najbardziej prymitywnym postepkiem w stosunku do kogos jest brak lojalnosci.

 

Przestepcy w górnych kregach piekla oddawali sie zmyslom, ale nie konspirowali przeciw innym. Przestepcy ze srodkowych kregów byli okrutnikami i popelnili gwaltowne uczynki w stosunku do siebie badz swoich bliznich. Ale najnizsze kregi piekla zarezerwowane sa dla zdrajców – zdrada byla wedlug Dantego najgorsza zbrodnia ze wszystkich. Taka jak zdrada rodziny – zabójstwo wlasnych sojuszników. Taka jak zdrada stanu – podwójni agenci czy podwójni szpiedzy tego swiata. Taka jak zdrada swoich dobroczynców – Judasz, Brutus, Kasjusz i Lucyfer – wszyscy ci, którzy sprzeniewierzyli sie swoim mistrzom.

 

I czy najgorsza forma zdrady ze wszystkich mozliwych nie jest zdrada samego siebie przez samooszukiwanie?

W piekle powinien znajdowac sie dziesiaty krag, nie wiekszy niz glówka od szpilki, ale mieszczacy nieskonczone masy.

 

Z ta lojalnoscia to Picoult trafila w dziesiatke, bo do niedawna ludzie uwazali za swój punkt honoru, zeby byc wiernym swojej rodzinie, swojemu miastu/panstwu, swojemu pracodawcy, jednej marce samochodu, sklepikowi za rogiem, dostawcy pradu. A teraz? Pracownicy fabryki samochodów Saab nie dostali w tym miesiacu wyplaty, choc lojalnie (w stosunku do pracodawcy) zgodzili sie na obnizke pensji i przestoje w produkcji – a holenderski dyrektor kursuje miedzy Chinami a Stanami zebrzac o ratunek (rosyjski miliarder, Antonow, odpadl w pzredbiegach ze wzdgledów proceduralnych). Byly narzeczony zaraz biegnie do prasy, zeby obsmarowac lokalna celebrytke. Jak nie zmienisz operatora na nowego, to bedziesz miala zdecydowanie gorsze warunki abonamentu. Plynny swiat, który zaklada totalny brak lojalnosci – tylko czy dobrze sie z tym brakiem lojalnosci czujemy?

 

Rodzina Stonów zaplacila wysoka cene za brak lojalnosci w stosunku do siebie– choc i tak udalo im sie pod koniec poglebic rodzinne wiezy. Czy lojalnosc to rzeczywiscie cnota juz miniona? I w którym kregu czeka na nas dobrze wygrzane miejsce?

  1. Czytałam tę powieść z dużym zainteresowaniem i napięciem, chwilami wręcz rozdygotaniem, bardzo mnie wciągnęła. Rozczarowała mnie natomiast końcówka, wydała mi się trochę na siłę.

    • rozczarowala cie osoba zabójcy czy tez cos innego?

      jak dla mnie slaboscia tej powiesci bylo niezdecydowanie czy to ma byc kryminal czy ksiazka obyczajowa czy tez moralitet. wydaje mi sie, ze autorka byla niesprawiedliwa dla laury – jakby ja obciazala i karala za cale zlo

  2. Czy dobrze kojarzę, że końcówka powieści rozgrywa się na Alasce? To było dla mnie takim sztucznie doszytym elementem.

    • dobrze kojarzysz! wlasnie to nazwalam politycznie poprawnym kawalkiem, bo tez mi o niego bylo za duzo. bo trzeba teraz pisac o ludnosci pierwotnej, bo peter hoog napisal smile czy bóg wie co. na przykladzie tej powiesci widac wyraznie jak wazna sztuka j sztuka umiaru – picoult najwyrazniej nie potrafi sobie powiedziec „stop” jak sie rozpedzi z pisaniem. tak jakby chciala napisac jedna ksiazke o wszystkim – i wtedy traci fokus (i czytelnika)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: