szwedzkiereminiscencje

Ci wspaniali imigranci-Anders Johnson

In Ksiazki, Polskie refleksje, Szwecja on 20 Styczeń 2011 at 14:09

Anders Johnson / „Garpar, gipskatter och svartskallar” (Szwaby, makaroniarze i asfalty) / 2010

 

 

Dzisiaj pora na istna cegle – duza monografie (300 stron formatu A4) pióra bylego redaktora naczelnego Dagens Nyheter, Andersa Johnsona. Tytul z zalozenia lekko prowokujacy, co ma zapewne sluzyc nobilitacji slów uzanawanych powszechnie za obrazliwe. Te trzy okreslenia róznych grup imigrantów w Szwecji to zreszta tylko malownicza ilustracja „entuzjazmu” ludnosci lokalnej dla przybycia przedstawicieli innych nacji. Autor zajmuje stanowisko dosc przekorne i po przeczytaniu monografii mozna sie zastanawiac co jest prawdziwie szwedzkie w Szwecji? Troche to przypomina komentarze tatusia w serialu ”Goodness gracious me”, który wszedzie widzial Hindusów:

http://www.youtube.com/watch?v=zfpqfwt_cLg

http://www.youtube.com/watch?v=-fQrY1r5OD4&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=hjWd9a8Ck8U&feature=related

Johnson wszedzie widzi obcokrajowców. Bo na przyklad firma Abba, znana kazdemu szwedzkiemu dziecku z tubki z ulubionym „kawiorem”, uzywanym do jajka, zostala zalozona przez Norwega. Ukochane „szwedzkie” ogórki konserwowe w plasterkach firmy Felix (prawdziwy Szwed jada wylacznie szwedzkie produkty) to wynalazek czeskiego Zyda, Herberta Felixa. Kiedy w rozpaczy zwróci sie ku firmie Findus, to kupi nie u swojego, ale u Norwega, Johana Throne Holsta. Nie pocieszy sie tez tabliczka czekolady marki Marabou, poniewaz wyprodukowaneo ja w fabryce tego samego Holsta. Czekoladki konkurencyjnej firmy Cloetta to tez wytwór przedsiebiorczasci Szwajcarów, którzy debiurtowali w dodatku w Danii. Ciasteczka Göteborgs Kexfabrik zaczal wypiekac Robert Cruickhank z Aberdeen na postawie przepisów swojej szkockiej mamy. Przemysl tekstylny, obecnie juz wyprowadzony z kraju, rozwinal sie dzieki Anglikom. Wytop stali, finansowany czesto przez Holendrów, dzieki Belgom i  Brytyjczykom. Anglicy i Szkoci przyczyli sie gruntownie do przeprowadzenia prac inzynieryjnych rozmaitego zakresu: od przekopania Göta kanalu po budowe statków i maszyn parowych dla np.licznych tartaków. Wszystkiego tego na wolowej skórze nie spisze – z czego pzrecietny pan / pani Svensson ma tylko swiadomosc przybycia Walonów. Kazdy ciemnowlosy i bardziej temperamentny Szwed przysiegnie, ze pochodzi wlasnie od tej niewielkiej, bo liczacej tylko dziewiecset osób, grupki. Reszta utonela w mroku niepamieci.

Sama nie wiem jak o tych wszystkich odkryciach opowiedziec mezowi mojej kolezanki, Leny. Lene sprowadzilam na zla droge, poniewaz odwazyla sie ze mna wstapic do Lidla i uzaleznila od tamtejszych gruszek. Kupuje teraz wielkie torby tanich i swiezych owoców w Lidlu, ale nie przyznaje sie przed mezem. Maz uparcie twierdzi, ze niemiecki sklep oznacza wybrakowane towary i gnijace odpady. Jak sie dowie o nieszwedzkosci Kalles kaviar i innych produktów, to grozi mu chyba smierc glodowa.

Nie bede sie rozpisywac wiecej o wszystkich zdobyczach postepu i rzecze pieniedzy, która wplynela do Szwecji razem z imigrantami. Wspomne tylko, ze Zydom zabronione bylo osiedlanie sie na terenie Szwecji  do konca XVIII wieku. Potem zezwolono na wjazd wylacznie tzw.Zydów zachodnich, czyli bogatych przedsiebiorców. Biedota z terenów zaborowej Polski czyli tzw.Zydzi wschodni mogli sie osiedlac w Szwecji dopiero w drugiej polowie XIX wieku. Miejsca osiedlenia sie bylo scisle okreslone, jak równiez sposób zarobkowania. Pisze to, bo Polacy oskarzani bywaja pzrez Szwedów o wrodzony antysemityzm – a w czasie kiedy Szwecja odwazyla sie na ograniczony eksperyment zydowski na terenie Rzeczpospolitej Zydzi zyli juz wieki cale.

 

Teraz o odkryciu natury osobistej. Opisywana wczesniej moja byla tesciowa pochodzila z Holandii. Jej matka nazywal sie de domo Versteegh, co jest nazwiskiem starej szlacheckiej rodziny. Miala kuzyna, który, jak sie mówilo, byl wlascicielem lasów na pólnocy Szwecji. Wspominano mieszkanie na Stureplan w Sztokholmie (tam znajduja sie znane knajpy, w których imprezuje np.ksiezniczka Madelaine), ale myslalam, ze to czysta fantazja (bo cala rodzina byla obdarzona wyjatkowa kreatywnoscia). Tymczasem okazalo sie po pierwsze, ze przywedrowalo tutaj az czterech braci. Nie wiedzialam tez, ze ich ojciec byl burmistrzem Edamu. Bracia posiadali nie tylko skromny las, co cale imperium i nalezeli do tzw.baronów drzewnych. Jeden z ich potomków zapisal sie mniej swietnie w historii, poniewaz to przeciw niemu zbuntowali sie robotnicy, co doprowadzilo do krwawo stlumionych protestów w Ådalen w 1931 roku. To bardzo znane wydarzenie we wspólczesnej historii Szwecji i Bo Wideberg nakrecil na ten temat film. Az mnie ciarki przeszly! Natomiast rodzina V miala sie znakomicie i w latach siedemdziesiatych i osiemdziesiatych nalezala do najbardziej zamoznych mieszkanców kraju.

Z czego mi nic wlasnie, ale lubie ciekakwe historie, a ta jest zdecydowanie pasjonujaca. Jak ktos zna szwedzki to moze sobie wiecej poczytac tutaj: http://www.zaramis.nu/blog/2010/04/13/versteegh-och-graningeverken/

Ksiazka napisana jest bardzo przystepnie i pieknie opracowana graficznie. Zastrzezenia mam jedynie co do chyba nieswiadomego germanofilstwa autora. Wyslalam wlasnie dwie strony uwag krytycznych do wydawnictwa i zobaczymy czy sie tym przejma i ustosunkuja. Nie mam sily opisywac tych bledów rzeczowych raz jeszcze – wspomne tylko nazwanie Niemcem Eryka Pomorskiego (czyli Bogislawa) ze slowianskiego rodu Gryfitów oraz konsekwentne nazywanie przez caly okres okolo tysiaca lat Gdanska miastem niemieckim.

Acha, no i polonica. Jedynym Polakiem, któremu poswiecono wiele uwagi jest Henryk Bukowski (wspomniana zostala takze rola Fryderyki Bremmer w pomocy Polakom po powstaniach – o czym tez pisalam kiedys we wpisie o FB).

Mino pewnych braków dobrze sie stalo, ze ta monografia sie ukazala. To dzielo ambitne i przywracajace pamieci zbiorowej osoby jakze zasluzone i jakze zapomniane.

(pisane dlugopisem firmy Ballograf, wynalezionym przez wegierskiego Zyda, Eugena Spitzera)

  1. Tytuł „Szwaby, makaroniarze i asfalty” na pewno nie pozostał niezauważony.🙂
    Zdumiewa mnie reakcja męża Leny – wydaje mi się, że w Polsce nadal produkty niemieckie są synonimem solidności, wysokiej jakości. Ciekawa jestem, jak rzeczy „made in Germany” postrzegane są w innych krajach Europy.
    Widzę powolne otwieranie się Polaków na przybyszów u nas w Lublinie. Otóż Uniwersytet Medyczny otworzył wydział z zajęciami w języku angielskim i mamy sporo młodzieży z całego świata. Początkowo ludzie się na nich gapili i występowali w roli małej sensacji, ale teraz można powiedzieć, że wrośli w krajobraz🙂
    Kolejna ciekawa historia rodzinna! Ty razem o baronach drzewnych.🙂
    Z przyjemnością obejrzałam nowe zdjęcia. Kropelki zimowe zachwycają! Śliczny jest też ptaszek z czerwonym brzuszkiem. Wygląda jak namalowany!

    • ksiazka byla polecana pod choinke przez znakomitego dziennikarza tygodnika „ny teknik”, w bibliotece kolejka, wiec tytul zaciekawil czytelników. choc z kolei mój bibliotekarz skomentowal. mnóstwo nikomu niepotrzebnych informacji…

      mysle, ze niemiecka technika doceniana j na calym swiecie. stosunek meza leny to typowa reakcja czlowieka, kt nigdy nie byl zagranica, poza tym szwedzi maja kompleksy, gdyz kultura niemiecka byla tutaj wiodaca az do (konca) drugiej wojny swiatowej.

  2. Podziwiam bibliotekarza za autorytatywność:”mnóstwo nikomu niepotrzebnych informacji…” Może jednak komuś potrzebna???
    Niecierpliwie wyczekuję notki o „Szelmostwach…”.

    • alez oczywiscie, ze te informacje SA istotne! przywedrowali tutaj ludzie wwozac kapital i know-how; gdyby nie ich wklad to by szwedzi dzisiaj np.przemyslu drzewnego nie mieli. takim gadaniem mozna zdeyskredytowac wszystko i wszystkich

      a o szelmostwach juz wkrótce…

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: