szwedzkiereminiscencje

”Mam wielki ogonek”-rzecz o Onassisie

In Ksiazki on 5 Listopad 2010 at 20:13

Francois Forestier / Onassis. Czlowiek, który chcial miec wszystko / 2006 / tlumaczenie: Dariusz Retelski / redakcja: Joanna Baranska

 

 

To była zdecydowanie najbardziej glupia i zle napisana ksiazka, jaka ostatnio czytalam. Uscislajac: nie tylko zle napisana, ale jeszcze fatalnie przetlumaczona. Chwilami mialam podejrzenia, czy aby tego tekstu nie tlumaczyla maszyna? A korektor czy tez zwykly redaktor nie tkneli tego „dziela” nawet przez szmate – czemu się wlasciwie nie dziwie, ale czego skutek jest przerazajacy (czytelnika o normalnym stopniu inteligencji).

Jeżeli chodzi tresc, to zdecydowanie przypadnie do gustu zwolennikom teorii konspiracji pomieszanej z wiara w przeznaczenie. Spodoba się tez zawistnikom, którzy wierza, ze majatek zdobywa się wylacznie machlojkami i którzy odczuwaja Schadefreude z niepowodzenia bogaczy. Na pewno przypasuje również smakoszom plotek z „wyzszych sfer” czy celebrities oraz milosnikom brukowców i szmiry ksiazkowej. W chaotycznej narracji wystepuja, niczym klebowisko zmij: CIA, FBI, Joe Kennedy ze swoja klatwa, Onassis ze swoja (a może to ich wspólna?), Howard Hughes, skorumpowani urzednicy oraz szare eminencje od trefnych polecen. Swiat jest wylacznie swiatem mezczyzn – kobiety przedstawione są jako krwiozercze piranie, glupie, chciwe, uzaleznione, latwe i sprzedajne. Kobieta to dobro jednorazowego uzytku – jak papier toaletowy czy chusteczki do nosa. Nie wiem, jaka dama zrobila „kuku” Forestier’owi, ale przetracila go najwyrazniej na zycie, tyle w nim goryczy i jadu. Zas jezyk Forestier’a – Oh, mon Dieu! Mimo pietna, jaki na tekscie wycisnelo nieudolne tlumacznie Dariusza Retelskiego, oryginalny charakter nie pozostawia watpliwosci co do genre’u. To styl lowcy sensacji, który zapewne miał wzbudzic zainteresowanie, a tymczasem calkowicie odstrecza.

Żeby nie być goloslowna, podziele się chetnie paroma rodzynkami z zakalca panów Forestier&Retelski. Zacznijmy od tekstu zachecajacego do nabycia ksiazki w Internecie:

Arystoteles Onassis był nie byle jakim grekiem: płomiennym, uwodzicielskim, irytującym.

Nie wdajac się w wybór przymiotników, wiekszosc doroslych Polaków napisaloby slowo „Grek” z duzej litery.

Teraz przejde do tytulu mojego wpisu czyli wypowiedzi samego Onassisa:

Mam wielki ogonek.

Formalnie ogonek to maly ogon, wiec „wielki maly ogon” brzmi jak sprzecznosc. Tymczasem tlumacz najwyrazniej nie jest wtajemniczony w slownictwo erotyczne ani l’argot, ponieważ queue (czyli ogon) – podaje za wikipedia – „désigne le pénis d’un homme »

Inna smiesznosc, szczególnie jak sie zna szwedzki to zdanie :

A kuk trafil do szpitala.

Pewnie mial byc « cook » – zas « kuk » oznacza po szwedzku to samo, co « queue » po francusku.

Poza nieznajomoscia jezyka erotyki tlumacz nie dysponuje ogólna wiedza w dziedzinie historii :

Na widok Stambulu rejs nabiera innych wymiarów : zlocone kopuly, kopula Swietej Zofii

Czyzby Dariusz Retelski mial na mysli Hagia Sophia czyli « Madrosc Boza » ? Pomijajac skladnie i frazeologie tego « smakolyku ».

Pisownia nazwisk charakteryzuje sie figlarnoscia – po co konserwatywnie pisac tak samo, jak mozna sobie pozmieniac ? Na stronie 84 wystepuje raz Stettinius, a trzy linijki nizej juz Stetinius. Pisownia nazwiska Howarda Hughes’a ma nieskonczona ilosc kombinacji – i zeby bylo ciekawiej, sam Hughes w ksiazce nie wystepuje. To tylko takie powolywanie sie na znane nazwisko, zeby samemu sobie dodac splendoru. Ja sie pytam gdzie byla figurujaca w stopce jako redaktor Joanna Baranska ? A moze Forestier, Retelski i Baranska to ta sama osoba ? (jak widac teoria konspiracji wplynela i na mój sposób myslenia)

Szukam czegos wiecej o Forestier i znajduje jego nastepna ksiazke :

oh, la, la!😉

Teraz pora na mój ulubiony cytat, charakterystyczny dla opisu kobiet :

Betty Sunmark, wystawne stworzenie, które debiutowalo jako girlsa w Moulin Rouge, zanim unioslo noge w teatrze rewiowym Ziegfeld Follies.

(wytluszczenia moje)

Czesto zdarzaja sie tlumaczenia doslowne idiomów, np. « to nie moja filizanka herbaty ». albo:

Pozostaje mu tylko piasek pomiedzy palcami

czyli tlumaczenie z francuskiego „ glisser comme du sable entre ses doights” (albo podobnie), co oznacza, ze cos (zycie?) przecieka miedzy palcami.

Fragment :

Arystoteles Onassis jest ujmujacym gospodarzem. Ale, na odwrót, jest drazniacym szefem:

Przypomina mi mojego bylego szefa w BHZ, który polecal wykonac zadanie „odwrotnie”. Po raz pierwszy zupelnie nie zrozumialam o co chodzi? A chodzilo o kalke z niemieckiego „umgehend” – mialam zrobic cos natychmiast!

Albo:

Jest zwyczajowym gosciem u Jaxa”

Czemu nie : stalym klientem?

…, dobry dzwieczny pieniadz

a czemu nie: dzwieczacy?

…opowiadaja sobie o straconych iluzjach

a czemu nie: zludzeniach?

Ona lubi wychodzic

A czemu nie: zycie towarzyskie?

No i kto by szalal na punkcie kobiety piszacej nastepujace listy milosne?

Kochany Ros, chcialam Ci powiedziec o tych sprawach przed wyjazdem, ale wszystko odbylo się tak szybko. Czytalam to, o czym mówiles, i bylam tym poruszona. Drogi Ros, mam nadzieje, ze wiesz, czym byles dla mnie i czym jestes zawsze. Z uczuciem, Jackie”

Dosc komicznie brzmi de facto tragiczny opis reanimacji zony armatora Niarchosa:

Widzac ja niedajaca znaku zycia Stavros staral się ja przywolac do przytomnosci, policzkujac, polewajac twarz woda, wsadzajac palce w gardlo i próbujac wlac w nia kawe.”

Wspanialy opis innego dramatu:

Ta widzi przed soba dziewczyne w pelnej rozpaczy.

Co może oznaczac:

Dom Onassisa wchodzi w miesiac goryczy.

Czyzby nawiazanie do Szekspira i Steinbeck’a? Tylko, ze tam była „zima”.

Nastepna perelka:

…wszyscy na wyspie uwazaja te uderzenia pedzla za chec zamazania przeszlosci.

Czyzby Jackie uzywala pedzla przy grze na perkusji? Czy perkusja może mazac??

Jako milosnik zwierzat musze tez zaprotestowac przy porównaniu:

Cohn był kiedys pilnym asystentem McCarthy’ego: to brutal, rodzaj doga.

Ostatni zas akord perkusji / pedzla tego wiekopomnego dziela brzmi:

…, a cisza morska rozrywa się jak delikatny jedwab.

Reszta jest milczeniem – a wlasciwie milczeniem powinno się pominac tak pretensjonalna i kiepska pozycje wydawnicza. Kto to, oprócz mnie, czyta?


  1. Boze, spusc bombe;))))
    Nie wiadomo, czy się smiac, czy plakac.

    • sama widzisz, ze tlumaczenie „underdoga” to pikus

      najgorzej, ze na facebooku, gdzie mi automatycznie publikuje zapowiedz wpisu, wdarlo sie to koszmarne zdjecie z pistoletem… zorientowalam sie, ze jak j pare zdjec, to facebook wybiera to najwieksze jako inkne wpisu. no i wyglada na to, ze publikuja jakies pólnograficzne wpisy albo, ze mi sie podobaja podstarzali faceci w majtkach na szelkach – wstyd za piatke!

  2. Wiesz, to moje ulubione zdjecie Connery’ego;)))))))))

  3. O ile sie nie myle z filmu Zabriskie Point. Ciekawe, co dzisiaj uwaza nt. swojej kreacji;) Taka niemeska;)

  4. Umarłabym ze śmiechu;))))

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: