szwedzkiereminiscencje

Fantastyczna Alice – i Badeni, jej syn

In Ksiazki, Polskie refleksje, Szwecja on 17 czerwca 2010 at 00:34

Autobiografia, Z ojcem Joachimem Badenim rozmawiaja Artur Sporniak i Jan Strzalka, 2004

Dzisiaj ksiazka, ktora szczesliwie wpadla mi w rece i sprawila duzo radosci. Jak widac pomiela sie nieco w samolocie – mam nadzieje, ze wlascicielka mi wybaczy akt niezamierzonego wandalizmu. Nie naleze do frakcji kosciolkowej, ale kocham rozmowy z ludzmi madrymi i jako taka traktuje lekture „Autobiografii”. Szkoda, ze juz po smierci autora, bo miloby bylo go spotkac na ulicach Krakowa. Ciekawy okazal sie nie tylko autor, ale takze i jego matka. Zaczne wiec od niej, zas Badeniemu dam sie wypowiedziec samemu (w formie cytatow). Wybralam takie, ktore w jakis sposob wpisuja sie w wiecznie aktualna polska debate.

Prosze mi pozwolic zaprezentowac pania Alice, de domo Ancarcrona, primo voto Badeni, secundo voto Habsburg. Na zdjeciu ze swiezo urodzonym Kazimierzem, jak dano na chrzcie pozniejszemu ojcu Joachimowi. Jak widac, kobieta urodziwa, a jak sie okazalo, rowniez obdarzona niezlomnym charakterem. Mowi o tym jednoznacznie dedykacja: Mojej Matce za Jej odwage w obu wojnach swiatowych. Na innych zdjeciach wygladala nastepujaco:

Na tym srodkowym prezentuje sie niczym Greta Garbo!

Pochodzila ze szwedzkiej rodziny ziemianskiej i kochala jazde konna, a zwlaszcza na lodzie. Z hrabia Badenim wpadli sobie w oko od razu, a po slubie zamieszkali w Busku kolo Lwowa. Niestety, papa Badeni zmarl jak Kazimierz mial zaledwie cztery lata. Matka wyszla za maz powtornie z zywieckiego Habsburga, Karola Olbrachta (bizuteria na dwoch zdjeciach to rodowa habsburgska, pierwotnie dar Napoleona dla Marii Luizy). Zabrala Kazimierza do Zywca, gdzie przezyla II wojne swiatowa. To, co mi w niej zaimponowalo, to patriotyzm do Polski. Poza nia nie znam Szweda, zywego badz historycznego, ktoremu by cos takiego do glowy wpadlo. Znam takich, ktorzy uzalaja sie nad polska historia, znam takich, ktorzy oskarzaja nas o antysemityzm i znalam cale zastepy milosnikow taniej wodki i tanich kobiet (obecnie niepocieszonych, ze ta era sie skonczyla). Ale zeby zamieszkac i jeszcze narazac zycie? Nej, tack! A pani hrabina-ksiezna z niezmaconym spokojem wspolpracowala przez cala wojne z AK, szykanowana przez Niemcow, ktorzy nadziwic sie nie mogli jej niearyjskiemu postepowaniu. Warto wspomiec tez reakcje ojczyma Kazimierza, ktory rowniez odmowil wspolpracy z Niemcami, mowiac: Habsburg nigdy nie byl Niemcem, co przyplacil zeslaniem do Buchenwaldu. Po wojnie Alice, pozbawiona zrodla utrzymania, wyemigrowala do rodzinnej Szwecji, gdzie miala siostre oraz gdzie osiadl jej syn z drugiego malzenstwa. Podobno zachowala urode do konca zycia, a zyla dlugo (1889-1985). Z ojcem J podzielila sie madrym przemysleniem: Synu, nie trzeba sie bac zycia!

Nalezy wspomniec, ze ojciec Joachim mial w chwili pisania „Autobiografii” skonczone 92 lata, a rzadko zdarza mi sie obcowac z kims tak mlodym duchem. Wspomnienia nie sa chronologiczne i sila rzeczy duzo miejsca zabieraja sprawy wiary oraz ducha. Zanim jednak Kazimierz Badeni stal sie ojcem Joachimem, zdazyl uczestniczyc w II wojnie i to na roznych frontach. Mimo wlasnej udokumentowanej dzielnosci napisal slowa nastepujace:

Nie zywie szczegolnej czci dla bohaterow, a przede wszystkim dla bohaterszczyzny. W naszej tradycji panuje kult bohaterow, za wojenne zaslugi obwieszamy sie medalami niczym radziecki marszalek.

Nasz polski patriotyzm to fenomen zadziwiajacy. Szczycimy sie nim, ale podejrzewam, ze jest on zjawiskiem dotad jeszcze nie w pelni dojrzalym. Wierze, ze predzej czy pozniej dojrzejemy jako narod, wyzbywajac sie patriotyzmu sentymentalnego, odkladajac do lamusa bogoojczyzniane frazesy, a nasze przywiazanie do ojczyzny stanie sie uczuciem autentycznie glebokim, nacechowanym sklonnoscia do poswiecen.

Na pytanie: Jak sie Ojciec czul wsrod „prawdziwych Polakow„? odpowiada:

Byli mi calkowicie obcy. ..Prawde mowiac, prawdziwi Polacy-katolicy nieco mnie irytuja, choc podobno ksiedza katolickiego nic nie powinno zloscic. Wezmy nasz stosunek do Matki Boskiej: nazywamy ja Krolowa Polski, czasami Krolowa Aniolow, tymczasem dla mojego ucha o wiele piekniej brzmi jej zydowskie imie. Dlaczego nie mowimy o niej Miriam z Nazaretu?

Otoz ten konowal zauwazyl, ze jestem lepszym katolikiem niz Polakiem, i cos jest w tym na rzeczy. Co ciekawe, wsrod polskich zolnierzy walczacych na frontach zachodnich postawa bogoojczyzniana nie byla powszechna, szczegolnie posrod moich kolegow, ktorzy – o czym tez juz mowilem – stanowili zywe zaprzeczenie stereotypu Polaka i katolika, bo byli komunistami.

Zas o pogrzebach uwaza tak:

Nie bylem przy smierci mamy, nie bylem nawet na jej pogrzebie. Prawde mowiac, nie przepadam za pogrzebami, co bowiem daje uczestniczenie w nich?

Osobiscie zgadzam sie jeszcze z jedna teza autora, ktory odpowiada prowadzacym interview:

Pamietacie panowie Smuge cienia Conrada? Podejrzewam, ze kazdy mezczyzna musi przejsc przez smuge cienia, stanac oko w oko ze smiercia. Takie przezycie hartuje czlowieka.

Zamienilabym tylko „mezczyzne” na „czlowieka”. Kto przezyl, to wie.

Advertisements
  1. Postać matki arcyciekawa. A siostrze Joachima, Krystynie, udało się odzyskać obywatelstwo polskie (sic!) i mieszka w Żywcu.
    Można nakręcić niezły film o całej rodzinie, coś podobnego do „Magnata” Bajona.

  2. oj, czyzby zrzekla sie polskiego obywatestwa w czasie pobytu w SE? szwedzi nie chca dawac podwojnego, ale ja sie zaparlam i mam
    a rodzina rzeczywiscie niebanalna!

  3. Nie wiem, czy się zrzekła, ale na pewno polskie władze po II wojnie zmusiły ją do opuszczenia kraju;(
    Przed SE mieszkała w Szwajcarii, zdaje się.
    No i nazywa się Maria Krystyna.

  4. zabrano im ostatnie zrodlo dochodu, a na dodatek Habsburg byl ciezko chory. on pierwszy wyjechal do SE. alice z corkami (maria krystyna i „hiszpanka” renata) dostaly paszporty dopiero po interwencji sapiehy u cyrankiewicza. wyjechaly bezposrednio do SE, ale nie zdazyly juz sie pozegnac z ojcem

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: